134 görsel

6. Yüzyılda Bizans Vilayetleri
Kategorileri: Antik Çağ-Bizans
KAYNAK
Jüstinyen’in ilk yıllarına ait olan Hierokles’in Synekdemos (“Yolcu Dostu”) başlıklı fihristi Erken Bizans idari taksimatına dair elimizdeki en kapsamlı kaynaktır.[1] Geçen yazımızda ele aldığımız 31 numaralı novella ile yapılan düzenlemelere değinmediğine göre olası en geç tarih 535 olmalıdır. 536’da yayınlanan kanunname ile Yukarı Armenia ve Dördüncü Armenia adlı iki yeni eyalet kurulacak, Pontos Polemoniakos eyaleti lağvedilerek batısı eski Birinci Armenia’ya, doğusu yeni kurulan Yukarı Armenia’ya katılacak, yakın tarihte kurulmuş olan Mesopotamia eyaleti de en azından bir süre için Dördüncü Armenia’ya dahil edilecektir. Hierokles sonrasına ait olan bu düzenlemeleri haritada yeşil ve turuncu sınır hattı ile belirttik.
Eser her eyalet için o eyaletteki ‘şehir’lerin (poleis) listesini verir. Haritamızda bu şehirlerden yeri bilinen 346’sını birer harf koduyla belirttik. Yeri bilinmeyen kırk civarında yerleşim ile, haritada izdihama yol açmaması için yirmi beş civarında önemsiz yerleşimi göstermedik.
Renklendirmede şöyle bir yol izledik: 1) Eyalete dahil her yerleşimin bulunduğu ilçeyi renklendirdik. 2) Bir yerleşim adı zikredilmemiş olsa dahi, eyalete dahil iki yerleşim arasındaki en kısa yolun geçtiği ilçelere aynı rengi verdik. Örneğin Kayseri ve Yahyalı Kappadokia I eyaletinde olduğu için, yerleşim belirtilmediği halde Develi’yi de Kappadokia I’de saydık. 3) Şehirler ağının dışında olup hangi eyalete bağlı olduğu belirtilmemiş olan marjinal ilçeleri gri bıraktık.
Bu görsel düzenleme, Geç Antik Çağ’ın zirvesinde dahi Anadolu’nun büyük bir bölümünün kentsel kültürden (ve muhtemelen merkezi yönetimden) kopuk olduğunu hatırlatmak açısından ilgi çekicidir.
Synekdemos’ta bir nedenle adı geçmediği halde 6. yüzyılda kayda değer bir yerleşim olduğunu bildiğimiz birkaç yeri (Ko) = Kotyeia gibi parantez içinde ilave ettik.
Haritada harf kodu ile gösterilen yerlerin tam listesi ekteki Excel tablosundadır.
[1] Hieroclis Synecdemus, ed. Aug. Burckhardt, Lipsiae 1893; Ernest Honigmann, Le Synecdèmos d’Hiéroclès et l’opuscule géographique de Georges de Chypre, Bruxelles 1939. Yerleştirmeler için Ramsay, Honigmann, Barrington Atlas ve Tabula Imperii Byzantini’nin ilgili ciltlerine müracaat ettik.
oluşturulma tarihi: 8 Ekim 2024
güncellenme tarihi: 20 Kasım 2024